Aşk mı, Güç Mücadelesi mi? The Diplomat ve İlişkilerin Diplomasisi

 

Bazı diziler vardır, herkes çoktan izlemiş, hakkında konuşmuş, hatta yeni sezonunu beklemeye başlamıştır; siz ise henüz ilk bölümünü bile açmamışsınızdır. The Diplomat benim için tam olarak böyle bir diziydi. Biraz geç tanıştık ama arayı hızla kapattık. (Geç kalmak zaten huydur bende.) Öyle ki üç sezonu deyim yerindeyse açlar gibi, bir çırpıda bitirdim. Dördüncü sezonun geleceğini öğrendiğimde ise bir heyecanlandım.

Şimdi dördüncü sezon da başlamışken, henüz yeni bölümlere dalmadan önce, ilk üç sezondur aklımı kurcalayan bir şeyler yazmak istedim. Üstelik dünya siyasetinden, diplomatik krizlerden ya da devletler arasındaki güç mücadelelerinden değil; bütün bunların ortasında kendi evliliklerini yönetmekte bir hayli zorlanan Kate ve Hal Wyler'dan.

Çünkü The Diplomat izlerken kendimi bazen bu ikilinin ilişkisini düşünürken buldum.

Diplomasinin temelinde müzakere vardır. Taraflar birbirlerinin çıkarlarını gözetir, kırmızı çizgilerini belirler, gerektiğinde taviz verir. Bazen de masadan kalkmakla tehdit eder. Peki aynı masanın iki tarafında oturanlar birbirine âşıksa ne olur? Üstelik birbirlerinin bütün hamlelerini ezbere biliyorlarsa?

Dünyanın en karmaşık siyasi meselelerini çözmeye çalışan iki insanın, kendi ilişkilerinde bu kadar çuvallayabilmesi başlı başına bir ironi. Ama galiba beni asıl düşündüren, birbirlerini bu kadar iyi tanıyan, birbirlerinin zekâsına hayran olan, gerektiğinde dünyaya karşı aynı safta durabilen iki insanın nasıl olup da birbirlerinin hayatını bu kadar zorlaştırabildiği.

Üstelik bunu yaparken birbirlerini sevmekten de vazgeçmiyorlar.

Sanırım Kate ve Hal'i izlemeyi bu kadar sevmemin ve bir o kadar da izlerken yorulmamın nedeni, ikisinden birini bütünüyle haklı bulamamam. Bir sahnede Kate'e hak veriyorum, birkaç dakika sonra Hal'in söylediklerinde doğruluk payı buluyorum. Tam Hal'e sinirlenmişken öyle bir şey yapıyor ki onu anlayabiliyorum. Kate'in bağımsızlık mücadelesini desteklerken onun da karşısındakini yönlendirmekten pek geri kalmadığını görüyorum.

Kısacası ikisi de birbirinden beter. Belki de birbirleri için bu kadar doğru insanlar olmalarının nedeni tam olarak budur. :)

Sevmek başka, yönetmek başka

Hal Wyler'ın Kate'i sevdiğinden pek şüphem yok. Üstelik onun zekâsına ve yeteneklerine duyduğu hayranlık da son derece gerçek. Kate'in neler başarabileceğini biliyor. Onun kendisini küçümsediği ya da geri planda tutmayı tercih ettiği anlarda bile kapasitesini görebiliyor.

İnsanın hayatında böyle birinin olması ne güzel, değil mi? Size inanan, yeteneklerinizi gören, hatta bazen sizin bile cesaret edemediğiniz şeyleri başarabileceğinizi söyleyen biri.

Tabii o kişi Hal Wyler değilse…

Çünkü Hal'in küçük bir sorunu var: Kate'in hayatında olup biten hemen her şeye müdahale etmeden duramıyor.

İşin ilginç tarafı, çoğu zaman ne yaptığını gayet iyi biliyor. Hangi insanla konuşması gerektiğini, kimin hangi karardan etkileneceğini, hangi hamlenin nasıl sonuçlanacağını hesaplayabiliyor. Hatta çoğu zaman haklı da çıkıyor. Fakat bir konuda haklı olmanın, o konuya müdahale etme hakkını verdiğine inanıyor sanki.


Kate'e yardım etmek istiyor ama yardım etmekle onun yerine karar vermek arasındaki çizgiyi sık sık aşıyor. Üstelik bunu öyle bir özgüvenle yapıyor ki insan bir an için gerçekten Kate'ten daha iyi bildiğine ikna olabiliyor.

Burada kendime sormadan edemediğim bir soru var: Sevdiğimiz birinin hayatını kolaylaştırmak isterken ne zaman onun hayatını yönetmeye başlıyoruz?

Dahası, karşımızdaki insanın potansiyelini herkesten iyi görmek, o potansiyelin nasıl kullanılacağına karar verme hakkını da bize veriyor mu?

Bence vermiyor. Ama Hal'e bunu anlatmak pek kolay görünmüyor.

Peki Kate çok mu masum?

Kate'i yalnızca kontrol edilmeye çalışılan, özgürlüğü için mücadele eden bir kadın olarak görmek pek doğru gelmiyor bana. Çünkü kendisi de en az Hal kadar manipülatif olabiliyor.

O da insanları yönlendirmeyi biliyor. Gerektiğinde konuşmayı istediği yere çekiyor, bazı şeyleri söylememeyi tercih ediyor, karşısındakinin zaaflarını kendi lehine kullanabiliyor. Hal'le arasındaki fark, bunları yapıp yapmaması değil; ne zaman, neden ve kime karşı yaptığı.

Belki de bu yüzden aralarındaki tartışmalar bana iki insanın birbirini anlamaya çalışmasından çok, iki satranç oyuncusunun karşısındakinin hamlesini beklemesini hatırlatıyor.

Üstelik ikisi de oyunu çok iyi biliyor.

Kate'in Hal'e duyduğu öfkenin altında yalnızca onun müdahaleleri yok bence. Hal'in çoğu zaman haklı çıkması da Kate'i ayrıca sinirlendiriyor olabilir.

Düşünsenize, birinin hayatınıza karışmasından nefret ediyorsunuz ama o insanın fikrine herkesten fazla değer veriyorsunuz. Kendi kararlarınızı almak istiyorsunuz ama ne düşündüğünü en çok merak ettiğiniz kişi yine o.

İnsanın kendi kendine bile itiraf etmek istemeyeceği türden bir çelişki.

İşte bu nedenle Kate'in Hal'den bağımsızlaşma çabasını yalnızca bir güç mücadelesi olarak görmüyorum. Bir yandan kendi kararlarının sahibi olmak isterken diğer yandan yıllardır hayatının parçası olan, düşüncelerine güvendiği, zekâsına hayran olduğu bir insanla arasındaki dengeyi yeniden kurmaya çalışıyor.

Ve sanırım Hal'in de öğrenmesi gereken tam olarak bu: Birinin hayatında önemli bir yere sahip olmak, o hayatın merkezinde her zaman sizin bulunmanız gerektiği anlamına gelmiyor.


Seni çok iyi tanıyorum, o yüzden sana güvenmiyorum

Kate ve Hal'in ilişkisini tek bir cümleyle anlatmam gerekse sanırım bunu seçerdim.

Normal şartlarda birbirimizi tanıdıkça daha fazla güvenmemiz beklenir. Çünkü karşımızdaki insanın huylarını, korkularını, alışkanlıklarını öğreniriz. Zamanla onun yanında daha rahat, daha güvende hissederiz.

Kate ile Hal'de ise işler biraz tersine dönüyor.

Birbirlerini o kadar iyi tanıyorlar ki karşı tarafın neler yapabileceğini de biliyorlar. Hal, Kate'in hangi durumda nasıl tepki vereceğini tahmin edebiliyor. Kate ise Hal'in bir şeylerin peşinde olduğunu neredeyse sezgisel olarak anlayabiliyor.

Bir bakıma ikisinin de birbirinden saklanabileceği pek fazla yer kalmamış.

Kulağa romantik geliyor olabilir ama bence son derece yorucu ve itiraf etmeliyim ki bazen de sıkıcı…

Karşınızdaki insanın her cümlesinin arkasında başka bir niyet aradığınızı düşünün. Size bir şey söylediğinde yalnızca ne söylediğine değil, neden şimdi söylediğine de kafa yoruyorsunuz. Bir iyilik yaptığında acaba bunun arkasında başka bir plan mı var diye düşünüyorsunuz.

Bir süre sonra insan, sevdiği kişiyle konuşmak yerine onun şifresini çözmeye çalışmaya başlar.

Oysa bazen birinin söylediği şeyi yalnızca söylediği için kabul edebilmek isteriz. Her davranışın arkasında başka bir anlam aramadan, her cümleyi analiz etmeden, yalnızca güvenerek.

Kate ve Hal'in ilişkisinde en çok bunun eksikliğini hissediyorum. Birbirlerinin zekâsına sonsuz güven duyuyorlar ama birbirlerinin niyetlerine aynı rahatlıkla güvenemiyorlar.

Belki de güvenin en zor tarafı bu. Karşımızdaki insanın ne yapacağını bilmek değil, bilmediğimizde de bizi yok saymayacağına inanabilmek.

Birbirinden vazgeçememek her zaman aşk mıdır?

Kate ve Hal'le ilgili en çok düşündüğüm meselelerden biri de bu.

Birbirlerine kızıyorlar, birbirlerini hayal kırıklığına uğratıyorlar, bazen aynı odada bulunmaya bile tahammül edemeyecek hâle geliyorlar. Kate başkalarından hoşlanıyor ve hatta birlikte oluyor. Ama günün sonunda kimse bir yere gitmiyor, yine aynı yerde buluşuyorlar…

Bunun yalnızca aşkla açıklanabileceğinden emin değilim.

Çünkü uzun yıllar birlikte olan insanlar yalnızca birbirlerine değil, birlikte kurdukları hayata da bağlanıyorlar. Birbirlerinin espri anlayışına, düşünme biçimine, alışkanlıklarına, hatta sinir bozucu özelliklerine bile alışıyorlar. Ortak bir dil geliştiriyorlar. Başkalarının anlamayacağı bakışlar, göndermeler, cümleler biriktiriyorlar.

Bir noktadan sonra karşınızdaki insan yalnızca sevdiğiniz kişi olmaktan çıkıyor. Sizi en iyi tanıyan, geçmişinizin önemli bir bölümüne tanıklık etmiş, bugünkü hâlinizin oluşmasında payı olan birine dönüşüyor.

Hal ve Kate'de bunun çok güçlü olduğunu düşünüyorum.

Onların ilişkisi romantik bir ilişkiden ziyade zihinsel bir ortaklık. Birbirlerinin zekâsından besleniyorlar. Bazen birbirlerini daha iyi düşünmeye, daha cesur davranmaya, daha ileri gitmeye zorluyorlar. Ama aynı özellikleri birbirlerini tüketmelerine de neden oluyor.


Biriyle bu kadar güçlü bir zihinsel bağ kurduktan sonra başka bir ilişkide ne ararsınız? Huzuru mu? Daha az çatışmayı mı? Yoksa sizi bu kadar iyi anlayan ama bir o kadar da zorlayan birini yeniden bulabilmeyi mi?

Kate'in başka bir ilişki ihtimali de bu yüzden düşündürücü. Hal'den uzaklaşmak, onun müdahalelerinden kurtulmak anlamına gelebilir. Peki Hal'in kendisini herkesten farklı anlayan tarafını da geride bırakmaya hazır mı?

Belki de bazen bir insandan vazgeçmek istemememizin nedeni, o insanla birlikteyken kim olduğumuzdan da vazgeçmek istemememizdir.

Kazananı olmayan bir savaş

Kate ve Hal'i izlerken zaman zaman ikisine birden kızıyorum. Çünkü ikisi de son derece zeki olmalarına rağmen bazen çok basit bir şeyi gözden kaçırıyorlar: Her tartışmanın bir kazananı olmak zorunda değil.

Ama onlar için geri adım atmak çoğu zaman bir tür yenilgi gibi görünüyor. Sanırım bir yerde de mesleki deformasyon. :)

Birinin bir şeyi kabul etmesi, diğerinin haklı çıkması, bir hamlenin karşılıksız bırakılmaması gerekiyor sanki.

Oysa sürekli haklı olmaya çalışmakla mutlu olmaya çalışmak bazen birbirinden çok farklı şeyler. – Sürekli haklı olmak çok sıkıcı ve yorucu değil mi sizce de? –

Bir tartışmayı kazanabilirsiniz. Karşınızdaki insanın bütün çelişkilerini ortaya koyabilir, yanlışlarını yüzüne vurabilir, en sonunda ona haklı olduğunuzu kabul ettirebilirsiniz.

Peki sonra?

O tartışmadan kazanan olarak çıkmış olabilirsiniz ama ilişkiniz de kazanmış olur mu? Hiçbir duygunun uzun sürmediğine inanan bir insan olarak, bu tarz mücadeleler bana biraz gereksiz geliyor.

Kate ile Hal'in hikâyesinin beni en çok düşündüren tarafı, birbirlerini hem güçlendirmeleri hem de zayıflatmaları. Birbirlerinin en büyük destekçisi ve en büyük engeli olabiliyorlar. Bütün bunlara rağmen aralarındaki çekim, hayranlık ve bağlılık ortadan kalkmıyor.

Belki de aşkın en karmaşık hâllerinden biri bu: Birbirini çok sevmek ama birbirine iyi gelmenin yolunu bir türlü bulamamak.

The Diplomat, yer yer kendini fazlasıyla hissettiren Amerikan propagandası, diplomasinin incelikleri, siyasi entrikaları ve uluslararası güç mücadeleleriyle zaten üzerine konuşulacak pek çok şey sunuyor. Ama bütün bunların yanında beni insan ilişkileri üzerine de düşünmeye itti. Zekânın her zaman anlayışı beraberinde getirmediğini, birini çok iyi tanımanın mutlaka ona güvenmek anlamına gelmediğini, güçlü karakterlerin bir arada olmasının ne kadar heyecan verici ama bir o kadar da yorucu olabileceğini...

Kate ve Hal için aşk mı, güç mücadelesi mi sorusunun bir cevabı var mı, emin değilim. Belki de mesele, ikisinin nerede başlayıp nerede bittiğini artık kendilerinin bile ayırt edememesidir. Ne de olsa insan, karşısındakinin bütün hamlelerini hesaplamaya çalışırken kendi ne hissettiğini gözden kaçırabiliyor...


P.S.🎶🎵Bu yazı aslında bu şarkı eşliğinde okunmalıydı. :) 


 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Anne ben yeterliymişim!

Uçurtma Bayramları*